Hạn chế xe xăng, dầu không đạt chuẩn vào trung tâm TP HCM từ năm 2027

**Đề xuất hạn chế xe xăng, dầu không đạt chuẩn vào trung tâm TP HCM từ tháng 7/2027**

Thành phố Hồ Chí Minh đang lên kế hoạch thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực lõi trung tâm và khu đô thị mới Thủ Thiêm bắt đầu từ tháng 7 năm 2027. Dự kiến, sau giai đoạn thí điểm, vùng LEZ sẽ được mở rộng ra Vành đai 2, nhằm hạn chế các phương tiện dưới chuẩn khí thải vào khu vực này.

Nội dung này được nêu trong dự thảo đề án kiểm soát khí thải giao thông mà Sở Xây dựng TP HCM đang gửi đến các đơn vị liên quan để lấy ý kiến và hoàn thiện. So với các nghiên cứu trước đây, đề án đã điều chỉnh phạm vi và một số mốc thời gian thực hiện nhằm đồng bộ với hạ tầng giao thông xanh, đồng thời tạo thêm thời gian cho người dân và doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện. Trước đây, mốc thời gian áp dụng dự kiến là đầu năm 2026, nhưng chưa thể triển khai.

Theo đề xuất, từ tháng 7/2027, thành phố sẽ thực hiện thí điểm vùng LEZ tại khu vực lõi trung tâm có diện tích khoảng 930 ha và Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Ranh giới của LEZ sẽ bao gồm các tuyến đường như cầu Sài Gòn, Nguyễn Hữu Cảnh, cầu Văn Thánh 2, Thị Nghè 2, Hoàng Sa, Võ Thị Sáu, Cách Mạng Tháng Tám, Nguyễn Thái Học, Võ Văn Kiệt, hầm Sông Sài Gòn, Thủ Thiêm, Trần Quý Kiên, Mai Chí Thọ, Lương Đình Của, Trần Não và cầu Sài Gòn.

Khu vực này có dân số hơn 176.200 người, mật độ di chuyển lớn và mức phát thải cao. Hiện tại, độ bao phủ giao thông công cộng đạt khoảng 96%, được xem là điều kiện thuận lợi để triển khai LEZ, giúp người dân có thêm lựa chọn thay thế phương tiện cá nhân.

Sau hai năm thí điểm, từ đầu năm 2029, vùng LEZ sẽ được mở rộng đến Vành đai 2, với các tuyến đường Đỗ Mười – Lê Đức Anh – Lê Khả Phiêu (quốc lộ 1 cũ) – Nguyễn Văn Linh – cầu Phú Mỹ – Võ Chí Công – Nguyễn Thị Định – Đồng Văn Cống – Mai Chí Thọ – Võ Nguyên Giáp – Xa lộ Hà Nội. Trong khu vực này, thành phố cũng đang hạn chế xe tải trọng lớn và xe khách giường nằm vào nội đô theo khung giờ.

Đề án sẽ chia lộ trình kiểm soát phương tiện theo từng nhóm, với yêu cầu về tiêu chuẩn khí thải và sử dụng năng lượng sạch sẽ được tăng dần. Cụ thể, xe buýt và xe ba bánh thu gom rác sẽ là nhóm chuyển đổi đầu tiên, yêu cầu sử dụng điện hoặc năng lượng xanh khi vào LEZ từ năm 2027. Đến đầu năm 2028, xe máy công nghệ chở khách và shipper cũng phải chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh.

Taxi sẽ bắt buộc đạt tiêu chuẩn khí thải mức 5 khi vào LEZ từ năm 2028, trước khi phải hoàn toàn chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh từ năm 2030. Các xe hợp đồng dưới 9 chỗ, xe từ 10 chỗ trở lên và xe khách cũng phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 hoặc 5, tùy loại, từ năm 2028, sau đó tiếp tục nâng chuẩn. Giai đoạn 2032-2035, các nhóm xe này sẽ chuyển hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh.

Đối với ô tô tải, từ năm 2028, xe tải có trọng tải đến một tấn sẽ phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Xe đạt mức khí thải 4 được vào LEZ từ 22h đến 6h hôm sau, trước khi nâng lên mức 5 từ năm 2030. Đến năm 2035, toàn bộ xe tải phải chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh. Xe máy, mô tô cá nhân sẽ bắt đầu áp dụng tiêu chuẩn khí thải từ năm 2029 ở mức 3, nâng lên mức 4 từ năm 2030 và hoàn toàn chuyển sang điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2035. Ô tô cá nhân sẽ áp dụng mức 4 từ năm 2028, nâng lên mức 5 từ năm 2030 và hoàn tất chuyển đổi vào năm 2035.

Tính đến năm 2035, hầu hết các phương tiện hoạt động trong vùng LEZ sẽ phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, trong khi mục tiêu hoàn tất chuyển đổi cho toàn thành phố được đặt ra vào năm 2040.

Ngoài khu vực trung tâm, đề án cũng đề xuất triển khai nhanh chóng các giải pháp chuyển đổi phương tiện xanh tại Côn Đảo và khu vực Cần Giờ. Côn Đảo dự kiến sẽ hoàn thành chuyển đổi sang phương tiện điện và năng lượng xanh vào năm 2035, trong khi Cần Giờ sẽ đạt mục tiêu này vào năm 2040.

Để thực hiện lộ trình trên, đề án cũng đề xuất các chính sách hỗ trợ cho từng khu vực, ưu tiên cho những địa bàn chuyển đổi sớm, các hộ nghèo và cận nghèo. Thành phố sẽ đầu tư hạ tầng phục vụ giao thông xanh. Hiện tại, TP HCM có hơn 14 triệu dân, hơn một triệu ô tô và hơn 11 triệu xe máy, cùng với lượng lớn phương tiện từ các địa phương khác. Theo thống kê, giao thông đường bộ chiếm khoảng 88% lượng bụi mịn phát sinh từ hoạt động giao thông.

Thành phố kỳ vọng việc triển khai LEZ sẽ góp phần giảm ô nhiễm không khí và hạn chế ùn tắc giao thông.