Bộ Xây dựng đánh giá thời gian bảo hành công trình giao thông cần điều chỉnh

Trong văn bản trả lời kiến nghị của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải, Bộ Xây dựng đã bày tỏ sự không đồng tình với nhiều đề xuất liên quan đến việc kéo dài thời gian bảo hành công trình, cắm biển công khai tên nhà thầu trên tuyến, cũng như cơ chế không giữ tiền hoặc bảo lãnh bảo hành.

Trước đó, vào tháng 4, Tập đoàn Sơn Hải đã kiến nghị nâng thời gian bảo hành đối với công trình giao thông từ 2 năm lên 10 năm. Doanh nghiệp này cho rằng thời gian bảo hành hiện tại quá ngắn so với tuổi thọ của công trình. Nếu thời gian bảo hành được kéo dài, riêng Cục Đường bộ Việt Nam có thể tiết kiệm khoảng 12.500 tỷ đồng chi phí bảo trì hàng năm. Nếu kéo dài thêm 8 năm, số tiền tiết kiệm có thể vượt quá 100.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Xây dựng cho rằng cách tính này không phản ánh đúng bản chất giữa bảo hành và bảo trì công trình. Khoản kinh phí 12.500 tỷ đồng mà Cục Đường bộ Việt Nam dự kiến sử dụng vào năm 2025 chủ yếu dành cho quản lý, bảo trì định kỳ, sửa chữa các hư hỏng trong quá trình khai thác, khắc phục thiên tai và duy tu hệ thống quốc lộ, không chỉ là chi phí xử lý lỗi của nhà thầu sau khi hết thời gian bảo hành.

Cơ quan này nhấn mạnh rằng bảo hành chỉ áp dụng cho các khiếm khuyết phát sinh do lỗi thi công của nhà thầu trong một khoảng thời gian nhất định, trong khi bảo trì là hoạt động diễn ra thường xuyên trong suốt vòng đời của công trình. Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam cũng cho rằng việc áp dụng cứng thời gian bảo hành 10 năm cho mọi dự án giao thông sẽ làm tăng đáng kể chi phí bảo lãnh, bảo hiểm, dự phòng rủi ro và giá dự thầu.

Trong bối cảnh doanh nghiệp xây dựng đang phải đối mặt với áp lực lớn từ giá vật liệu, nhiên liệu, lãi suất vay và chi phí vận tải, quy định này có thể làm tăng tổng mức đầu tư của các dự án.

Bộ Xây dựng cũng cho rằng thời gian bảo hành 10 năm không phù hợp với chu kỳ sửa chữa công trình giao thông hiện nay. Theo quy trình bảo trì, mặt đường bêtông nhựa thường được sửa chữa sau khoảng 5 năm khai thác, và sau 2 lần trung tu sẽ thực hiện đại tu. “Việc kéo dài thời gian bảo hành lên 10 năm sẽ không đúng với bản chất của công tác bảo hành công trình”, Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Đồng thời, cơ quan này cho biết mỗi loại công trình có quy mô, tính chất và đặc điểm kỹ thuật khác nhau, vì vậy không thể áp dụng một mức bảo hành thống nhất cho tất cả các dự án. Tại Nhật Bản, thời hạn trách nhiệm hợp đồng đối với công trình xây dựng thông thường là 2 năm kể từ ngày bàn giao, còn đối với thiết bị, máy móc thường là 1 năm. Mốc 10 năm chỉ áp dụng đặc thù với nhà ở mới, chủ yếu cho kết cấu chính và chống thấm, không phải là chuẩn chung cho công trình giao thông.

Về đề xuất cắm biển công khai tên nhà thầu trên tuyến, Bộ Xây dựng cho biết pháp luật hiện hành đã yêu cầu chủ đầu tư lắp biển thông tin công trình trong quá trình thi công, trong đó có tên chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị thiết kế và giám sát. Bộ không đồng ý với việc duy trì biển tên nhà thầu sau khi công trình hoàn thành.

Nguyên nhân là vì việc nâng cao chất lượng công trình cần có giải pháp đồng bộ từ việc hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, siết chặt quản lý thiết kế – thi công, tăng cường giám sát thực tế đến nâng cao năng lực của nhà thầu, thay vì chỉ nhằm “nâng cao ý thức” qua biển công khai.

Bộ Xây dựng cũng nhấn mạnh rằng việc bổ sung các biển thông tin bảo hành trên tuyến có thể gây nhiễu cho người tham gia giao thông, vì đây không phải là biển phục vụ an toàn đường bộ. Hiện tại, Bộ chưa ghi nhận quốc gia nào yêu cầu nhà thầu phải cắm biển công khai tên sau khi công trình hoàn thành.

Đối với các dự án có nhiều nhà thầu tham gia, Bộ cho rằng trách nhiệm chất lượng cần được cơ quan chuyên môn đánh giá thay vì để người dân tự xác định. Thay vì cắm biển trên đường, Bộ sẽ nghiên cứu công khai thông tin về nhà thầu, chất lượng và thời gian bảo hành công trình trên cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng cũng như các cổng thông tin điện tử.

Một đề xuất khác của Tập đoàn Sơn Hải là không giữ lại tiền hoặc bảo lãnh bảo hành tự nguyện của nhà thầu sau thời gian bảo hành theo quy định. Bộ Xây dựng cho biết pháp luật hiện hành quy định mức bảo hành tối thiểu từ 3-5% giá trị hợp đồng tùy cấp công trình. Khoản bảo đảm này có thể bằng tiền hoặc bảo lãnh ngân hàng và chỉ được hoàn trả sau khi hết thời hạn bảo hành.

Theo Bộ, đa số cơ quan quản lý, chủ đầu tư và doanh nghiệp xây dựng lớn đều cho rằng việc giữ tiền hoặc bảo lãnh bảo hành là cần thiết để ràng buộc trách nhiệm của nhà thầu và đảm bảo có nguồn kinh phí xử lý các khiếm khuyết nếu phát sinh. “Việc không khắc phục kịp thời các hư hỏng do lỗi của nhà thầu sẽ gây rủi ro cho chủ đầu tư và người sử dụng công trình, đặc biệt là đối với đường cao tốc”, Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, cơ quan này cũng cho biết nếu nhà thầu tự nguyện cam kết bảo hành dài hơn quy định, chủ đầu tư và nhà thầu có thể thương thảo trong hợp đồng về phạm vi trách nhiệm, cơ chế xử lý và xem xét không tiếp tục giữ tiền hoặc bảo lãnh trong khoảng thời gian kéo dài thêm.