Chính phủ đã ban hành Quyết định 13/2026/QĐ-TTg, quy định lộ trình áp dụng kiểm định khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Theo đó, việc kiểm soát khí thải sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu từ các đô thị lớn trước khi mở rộng trên phạm vi toàn quốc.
Theo quy định, từ ngày 1/7/2027, việc kiểm định khí thải sẽ chính thức áp dụng tại hai đô thị đặc biệt là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là hai khu vực có mật độ phương tiện cao, tình trạng ô nhiễm không khí do giao thông đang ở mức đáng lo ngại.
Sau giai đoạn đầu, từ ngày 1/7/2028, quy định này sẽ được mở rộng đến các thành phố trực thuộc trung ương khác. Đến ngày 1/7/2030, toàn bộ các tỉnh, thành trên cả nước sẽ triển khai kiểm định khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy. Đáng chú ý, các địa phương có thể chủ động áp dụng sớm hơn tùy theo tình hình thực tế về môi trường và giao thông.
Quyết định cũng nêu rõ các mức tiêu chuẩn khí thải áp dụng tương ứng với thời điểm sản xuất hoặc nhập khẩu của phương tiện. Đối với xe mô tô, những xe sản xuất trước năm 2008 sẽ áp dụng Mức 1 – mức giới hạn tối đa thấp nhất. Các xe sản xuất từ năm 2008 đến hết năm 2016 áp dụng Mức 2. Trong khi đó, xe sản xuất từ năm 2017 đến trước ngày 1/7/2026 phải đáp ứng Mức 3. Từ ngày 1/7/2026 trở đi, các xe mới sẽ phải đạt tiêu chuẩn Mức 4 – mức cao nhất hiện nay.
Với xe gắn máy, tiêu chuẩn cũng được phân chia theo lộ trình riêng. Các xe sản xuất trước năm 2016 áp dụng Mức 1. Từ năm 2017 đến trước ngày 1/7/2027 áp dụng Mức 2. Đối với các phương tiện sản xuất từ sau thời điểm này, bắt buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Mức 4.
Kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy từ ngày 1:7:2027
Việc phân chia theo từng giai đoạn sản xuất nhằm đảm bảo tính phù hợp với công nghệ động cơ, đồng thời tạo điều kiện để người dân có thời gian thích nghi trước khi áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt hơn.
Một điểm đáng chú ý trong lộ trình là từ ngày 1/1/2028, tất cả xe mô tô, xe gắn máy lưu thông tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh bắt buộc phải đạt tiêu chuẩn khí thải từ Mức 2 trở lên. Quy định này được kỳ vọng sẽ loại bỏ dần các phương tiện cũ, phát thải lớn, góp phần cải thiện chất lượng không khí đô thị.
Bên cạnh đó, các phương tiện khi đi vào khu vực “vùng phát thải thấp” tại Hà Nội sẽ phải tuân thủ các tiêu chuẩn khí thải riêng theo quy định của Luật Thủ đô và nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố.
Việc triển khai kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy được đánh giá là bước đi quan trọng trong chiến lược giảm ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn. Trong bối cảnh số lượng xe máy tại Việt Nam vẫn chiếm tỷ lệ áp đảo, chính sách này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn hướng tới thay đổi thói quen sử dụng phương tiện, thúc đẩy các giải pháp giao thông bền vững trong tương lai.
Giới chuyên gia nhận định, để chính sách phát huy hiệu quả, cần đồng bộ nhiều giải pháp như xây dựng hệ thống kiểm định thuận tiện, hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện, cũng như tăng cường tuyên truyền về tác hại của khí thải đối với sức khỏe cộng đồng.
