Vượt xe là thao tác quen thuộc khi tham gia giao thông, đặc biệt với người điều khiển mô tô, xe máy. Tuy nhiên, không ít trường hợp “thấy trống là vượt” mà bỏ qua quy tắc an toàn, trong đó phổ biến là hành vi vượt bên phải. Đây là lỗi tiềm ẩn nguy cơ tai nạn cao và có thể bị xử phạt nặng theo quy định mới, với mức phạt lên tới 14 triệu đồng nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo quy định tại Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, nguyên tắc khi vượt xe là phải thực hiện từ bên trái nhằm đảm bảo tầm nhìn và hạn chế xung đột giữa các phương tiện. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều người vẫn cố tình vượt phải, đặc biệt trong điều kiện đường đông hoặc khi di chuyển trong đô thị.
Căn cứ Nghị định 168/2024/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 1/1/2025), hành vi vượt xe bên phải không đúng quy định sẽ bị xử phạt hành chính. Cụ thể, người điều khiển xe máy vi phạm có thể bị phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng.
Đáng chú ý, nếu hành vi vượt sai quy định gây tai nạn giao thông, mức xử phạt sẽ tăng nặng, từ 10.000.000 đồng đến 14.000.000 đồng. Đây là mức phạt thuộc nhóm cao đối với người điều khiển xe máy, nhằm tăng tính răn đe và giảm thiểu các hành vi nguy hiểm trên đường.
Ảnh minh họa.
Pháp luật không cấm hoàn toàn việc vượt bên phải, tuy nhiên chỉ cho phép trong một số tình huống cụ thể. Theo quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển phương tiện chỉ được vượt bên phải khi:
- Xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang thực hiện việc rẽ trái
- Xe chuyên dùng đang làm việc trên đường mà không thể vượt bên trái
Ngoài các trường hợp trên, mọi hành vi vượt phải đều có thể bị xem là vi phạm và bị xử lý theo quy định.
Bên cạnh quy định về hướng vượt, pháp luật cũng liệt kê rõ các tình huống không được phép vượt nhằm đảm bảo an toàn giao thông. Cụ thể, người điều khiển phương tiện không được vượt xe trong các trường hợp sau:
- Khi không đảm bảo điều kiện an toàn để vượt
- Trên cầu hẹp chỉ có một làn xe
- Tại đoạn đường cong, tầm nhìn bị hạn chế
- Trên đường hai chiều tại khu vực đỉnh dốc không quan sát được
- Tại nơi giao nhau hoặc giao cắt với đường sắt
- Khi thời tiết xấu hoặc mặt đường không đảm bảo an toàn
- Khi gặp xe ưu tiên đang làm nhiệm vụ
- Tại khu vực dành cho người đi bộ qua đường
- Khi có người đi bộ hoặc người khuyết tật đang qua đường
- Trong hầm đường bộ
Thực tế cho thấy, nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xuất phát từ việc vượt sai quy định, đặc biệt là vượt bên phải trong điều kiện không đảm bảo an toàn. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn trực tiếp đe dọa tính mạng của người điều khiển và các phương tiện xung quanh.
Các chuyên gia giao thông khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm quy tắc vượt xe, giữ khoảng cách an toàn và quan sát kỹ trước khi thực hiện thao tác vượt. Việc chấp hành đúng quy định không chỉ giúp tránh bị xử phạt mà còn góp phần xây dựng môi trường giao thông an toàn, văn minh.
