Báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh dự án BOT mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1, đoạn từ ngã ba Trạm 2 đến Tân Vạn, đã được Công ty cổ phần Đầu tư và Xây dựng xa lộ Hà Nội, thuộc CII, gửi đến Sở Tài chính TP HCM để thẩm định.
Dự án mở rộng này kéo dài khoảng 15,7 km và đã thu phí hoàn vốn trong suốt 5 năm qua. Hiện tại, trạm thu phí được đặt ở hai chiều gần cầu Rạch Chiếc, áp dụng hình thức thu phí mở. Theo đó, ôtô khi qua trạm sẽ trả một mức phí cố định dựa trên từng loại xe, không phụ thuộc vào quãng đường thực tế sử dụng.
Trạm thu phí trên xa lộ Hà Nội. Ảnh: Quỳnh Trần
Tuy nhiên, nhà đầu tư cho rằng hình thức thu phí này gây ra nhiều bất cập. Cụ thể, xe đi quãng ngắn vẫn phải trả phí tương đương với xe chạy toàn tuyến, trong khi một số phương tiện sử dụng đường nhưng không đi qua trạm lại không phải trả tiền. Tình trạng này đã dẫn đến việc nhiều tài xế tìm cách né trạm thu phí, làm gia tăng áp lực giao thông ở các tuyến đường xung quanh, gây ra ùn tắc cục bộ và phát sinh khiếu nại từ cư dân gần khu vực thu phí.
Theo phương án mới, xa lộ Hà Nội sẽ chuyển sang hình thức thu phí kín, trong đó chủ phương tiện sẽ trả tiền dựa trên chiều dài đoạn đường đã sử dụng. Nhà đầu tư dự kiến sẽ bố trí 12 cụm trạm với tổng cộng 60 điểm thu phí trên toàn tuyến. Hệ thống mới sẽ tự động ghi nhận quãng đường mà xe đã chạy, tính phí theo từng loại phương tiện.
Đoạn "thắt cổ chai" qua Bình Dương (cũ) thuộc dự án mở rộng xa lộ Hà Nội và quốc lộ 1 do chậm tiến độ giải phóng mặt bằng nhiều năm. Ảnh: Quỳnh Trần
Doanh nghiệp cho rằng phương án thu phí này sẽ công bằng và minh bạch hơn, vì tài xế chỉ phải trả phí cho phần đường đã đi, đồng thời có thể đối chiếu cự ly sử dụng với số tiền phải thanh toán. Việc triển khai mô hình này cũng được cho là dễ dàng hơn khi quy định về thu phí không dừng và thanh toán không tiền mặt đã dần hoàn thiện, bên cạnh đó công nghệ thu phí hiện tại đủ khả năng vận hành mô hình mới này.
Xa lộ Hà Nội hiện được chia thành hai đoạn: một đoạn đã được đổi tên thành đường Võ Nguyên Giáp, phần còn lại vẫn giữ tên cũ. Đây là một trong những trục giao thông huyết mạch cửa ngõ phía Đông TP HCM, kết nối quốc lộ 1, liên thông thành phố với khu vực Bình Dương cũ và Đồng Nai.
Dự án BOT nâng cấp và mở rộng tuyến đường đã được khởi công vào năm 2010 với tổng mức đầu tư hơn 4.900 tỷ đồng. Công trình đã được quy hoạch với mặt đường rộng 113-153 m, bao gồm tuyến chính, đường song hành và các hạng mục hạ tầng kỹ thuật liên quan. Theo kế hoạch ban đầu, dự án dự kiến sẽ hoàn thành sau ba năm, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng.
Hướng tuyến xa lộ Hà Nội và phân đoạn sau khi đổi tên. Đồ họa: Khánh Hoàng
Tại khu vực TP HCM cũ, dự án còn gặp khó khăn với 27 hộ dân chưa được giải tỏa. Đối với đoạn qua Bình Dương cũ, vẫn còn khoảng 136 trường hợp chưa được giải phóng mặt bằng. Việc chưa thể mở rộng đồng bộ đã dẫn đến một số vị trí trên tuyến bị thắt cổ chai, thường xuyên xảy ra ùn tắc và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.
Liên quan đến dự án, Phó Chủ tịch UBND TP HCM Hoàng Nguyên Dinh đã giao Sở Tài chính xem xét phương án điều chỉnh mà nhà đầu tư đã đề xuất. Ông cũng nhận định rằng tiến độ giải phóng mặt bằng vẫn còn chậm, chủ yếu do sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các đơn vị liên quan.
Đối với khu vực TP HCM cũ, lãnh đạo thành phố đã yêu cầu các địa phương nhanh chóng rà soát pháp lý và vận động người dân bàn giao mặt bằng trước ngày 20 tháng 6. Đối với đoạn qua Bình Dương cũ, Đại học Quốc gia TP HCM được đề nghị phối hợp với các bên liên quan để sớm bàn giao ranh giải tỏa và cắm mốc phục vụ cho công tác kiểm kê và bồi thường.
Giang Anh
