Bộ Xây dựng vừa hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi về Dự án đầu tư xây dựng vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội, sau gần một năm tiến hành nghiên cứu và trình lên Thủ tướng Chính phủ.
Dự án này có tổng chiều dài khoảng 321 km, với điểm đầu và điểm cuối tại xã Yên Bài, TP Hà Nội, đi qua 7 địa phương gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ. Tuyến đường được thiết kế với quy mô 6 làn xe cao tốc, riêng đoạn đi qua Thái Nguyên sẽ có 4 làn xe. Các địa phương cũng sẽ quy hoạch thêm đường song hành, cây xanh và vỉa hè, đảm bảo mặt cắt ngang tối thiểu là 120 m, tương đương với 10 làn xe.
Trong tổng chiều dài của tuyến đường, phần lớn là đường thấp với 317 km, chiếm gần 99% tổng chiều dài, trong khi phần cầu trên cao dài khoảng 3,1 km sẽ nằm qua tỉnh Ninh Bình, nối từ nút giao quốc lộ 1 đến nút giao cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình.
Theo đánh giá của đơn vị tư vấn, phương án xây dựng cầu cạn có chi phí đầu tư rất lớn. Đặc biệt, đoạn qua Ninh Bình có chi phí cao hơn so với phương án đi bằng khoảng 8.000 tỷ đồng, trong khi hiệu quả chưa thực sự nổi bật do khu vực này chủ yếu là đất nông nghiệp.
Hệ thống vành đai Hà Nội. Đồ họa: Tiến Thành
Dự án được đề xuất chia thành 15 dự án thành phần, trong đó có 7 dự án thành phần liên quan đến giải phóng mặt bằng và đầu tư đường song hành tại các địa phương; 8 dự án thành phần còn lại sẽ đầu tư cho tuyến chính, bao gồm 7 dự án theo địa giới hành chính và một dự án riêng cho cầu lớn đi qua hai địa phương.
Mặc dù có quy mô lớn, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu hoàn thành cơ bản dự án vào năm 2030 và đưa vào khai thác từ năm 2031.
Về phương thức đầu tư, dự án được đề xuất sử dụng ngân sách nhà nước cho các hạng mục giải phóng mặt bằng, đường song hành, dải cây xanh và vỉa hè, do những hạng mục này khó thu hút nguồn vốn từ bên ngoài ngân sách.
Đối với tuyến chính cao tốc, Bộ Xây dựng đang nghiên cứu hai phương án đầu tư: theo hình thức PPP hoặc đầu tư công kết hợp thu phí sử dụng đường bộ. Sau khi đánh giá ưu nhược điểm của từng phương án, Bộ Xây dựng đã đề xuất lựa chọn phương án đầu tư công.
Theo kế hoạch, Nhà nước sẽ bố trí vốn ngân sách để xây dựng toàn bộ tuyến vành đai 5. Sau khi hoàn thành, tuyến sẽ thu phí sử dụng đường bộ với mức khoảng 1.300 đồng/km.
Bộ Xây dựng cho biết, ưu điểm lớn nhất của phương án đầu tư công là có thể triển khai đồng bộ toàn tuyến, từ đó nâng cao hiệu quả khai thác. Việc áp dụng mức phí thấp hơn so với phương án PPP sẽ giúp giảm áp lực giao thông cho khu vực nội đô và hệ thống đường địa phương, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, đô thị và dịch vụ dọc theo hành lang vành đai 5.
Theo tính toán, nếu áp dụng phương án này, vành đai 5 có thể thu về khoảng 25.710 tỷ đồng phí sau 10 năm vận hành và khoảng 103.170 tỷ đồng sau 20 năm.
Vành đai 5 vùng Thủ đô sẽ kết nối với 6 tuyến cao tốc chính, bao gồm Hà Nội – Lào Cai, Hà Nội – Thái Nguyên, Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Lạng Sơn, Pháp Vân – Cầu Giẽ – Ninh Bình và Hà Nội – Hòa Bình; đồng thời liên kết với hệ thống quốc lộ, cảng biển, cảng hàng không và các trung tâm logistics phía Bắc.
Ngoài chức năng giao thông, vành đai 5 vùng Thủ đô còn được kỳ vọng sẽ trở thành một trục động lực mới để tổ chức lại không gian phát triển vùng Thủ đô, nơi có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa và phát triển dịch vụ, logistics diễn ra mạnh mẽ.
