Bộ Xây dựng đã gửi báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ và đề xuất Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội trở thành cơ quan chủ quản thực hiện hai dự án quan trọng: dự án đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi – Kim Sơn và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi, bao gồm việc xây dựng ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia. Nguồn vốn cho các dự án này sẽ được lấy từ ngân sách trung ương theo kế hoạch đầu tư công trung hạn.
Tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi – Kim Sơn có điểm khởi đầu tại tổ hợp ga Ngọc Hồi và điểm kết thúc tại ga Kim Sơn, đi qua các địa bàn của Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh. Tuyến đường chính có tổng chiều dài khoảng 31,3 km, kèm theo 10,3 km tuyến nhánh.
Trong giai đoạn đầu, dự án sẽ được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi với một tuyến khổ 1.435 mm và một tuyến khổ 1.000 mm, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 25.675 tỷ đồng. Hiện nay, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đang trong quá trình hoàn thiện bởi Ban Quản lý dự án đường sắt, và dự kiến sẽ được trình lên cấp có thẩm quyền vào năm 2026.
Dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi dài khoảng 26,5 km, sẽ được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đơn khổ 1.000 mm. Công trình này bao gồm hai ga mới tại Thường Tín và Phú Xuyên, cùng với xí nghiệp đầu máy, xí nghiệp toa xe hàng và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia sẽ được di dời từ ga Hà Nội đến ga Thường Tín. Tổng mức đầu tư sơ bộ cho dự án này là khoảng 11.520 tỷ đồng.
Theo Bộ Xây dựng, việc triển khai hai dự án này là điều kiện quan trọng để tổ chức lại mạng lưới đường sắt quốc gia khu vực phía Nam Hà Nội, đồng thời tạo tiền đề cho việc di dời chức năng ga đầu mối quốc gia từ ga Hà Nội về tổ hợp ga Ngọc Hồi.
Để đảm bảo hoạt động vận tải không bị gián đoạn, Bộ Xây dựng đã đề xuất chỉ bàn giao đoạn tuyến đường sắt hiện hữu Ngọc Hồi – Yên Viên cho Hà Nội sau khi hai dự án trên hoàn thành. Thành phố sẽ phối hợp với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để xây dựng phương án tổ chức vận tải trong suốt quá trình triển khai.
Hiện trạng quốc lộ 1 trước khi mở rộng lên 10 làn xe, có tuyến đường sắt quốc gia bên phải. Ảnh: Phạm Chiểu
Bộ Xây dựng cũng cho rằng tiến độ thực hiện các dự án này còn liên quan trực tiếp đến việc triển khai tuyến metro số 1 Ngọc Hồi – Yên Viên, metro số 6 Ngọc Hồi – Nội Bài cũng như dự án mở rộng quốc lộ 1, do các công trình này sử dụng chung hành lang hạ tầng với tuyến đường sắt hiện hữu.
Nếu các dự án được hoàn thành trong giai đoạn 2027-2028, chúng sẽ góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt hạ tầng đường sắt khu vực phía Nam Hà Nội, đồng thời tạo điều kiện phát triển đồng bộ mạng lưới đường sắt và tái thiết đô thị.
Cuối tháng 5 vừa qua, Tập đoàn Vingroup đã kiến nghị tham gia đầu tư nhiều dự án hạ tầng đường sắt theo hình thức hợp tác công tư (PPP) và hợp đồng BT, trong đó có ga hàng hóa và ga hành khách tạm tại Ngọc Hồi để thay thế cho ga Hà Nội. Doanh nghiệp này cũng đã đề xuất cải dịch tuyến đường sắt khổ 1.000 mm đoạn Ngọc Hồi – Phú Xuyên theo hành lang đi chung với đường sắt tốc độ cao, cùng với việc bàn giao mặt bằng tuyến đường sắt Bắc Nam hiện hữu để phục vụ cho dự án mở rộng quốc lộ 1.
Tập đoàn cũng đã trình bày ý tưởng xây dựng tuyến đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi – Kim Sơn với hai khổ đường 1.435 mm và 1.000 mm, nhằm thay thế cho tuyến Ngọc Hồi – Yên Viên hiện tại.
Trước đó, vào ngày 19/5, một liên danh bao gồm Vingroup cùng ba doanh nghiệp khác đã đề xuất đầu tư dự án trục không gian quốc lộ 1 gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị theo hình thức PPP và hợp đồng BT. Dự án này có chiều dài 36,3 km, mặt cắt ngang tối đa 90 m, với tổng mức đầu tư khoảng 162.000 tỷ đồng, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2027.
