Sở Xây dựng TP HCM vừa gửi văn bản đến UBND thành phố thông báo về mô hình dịch vụ vận tải hành khách công cộng mới mang tên DRT. DRT vẫn được công nhận là một loại hình vận tải công cộng chính thức, với điểm đầu và điểm cuối cùng danh sách các điểm đón trả khách được đăng ký và công khai. Tuy nhiên, khác với các xe buýt truyền thống có lộ trình và thời gian cố định, mô hình DRT cho phép điều chỉnh linh hoạt hành trình, thời gian và vị trí đón trả khách dựa vào nhu cầu thực tế.
Theo kế hoạch, giai đoạn đầu của chương trình thí điểm DRT sẽ được thực hiện tại một số khu vực có nhu cầu đi lại cao như khu vực Đại học Quốc gia TP HCM, trung tâm thành phố và dọc theo tuyến metro Bến Thành – Suối Tiên. Thời gian thí điểm dự kiến sẽ không quá ba năm. Sau giai đoạn này, các cơ quan chức năng sẽ tiến hành đánh giá hiệu quả hoạt động và nhu cầu sử dụng để quyết định việc điều chỉnh hoặc mở rộng mô hình.
Xe buýt nhỏ loại xe 12 chỗ từng hoạt động ở trung tâm TP HCM. Ảnh:Hạ Giang.
Dịch vụ DRT sẽ được tổ chức linh hoạt theo từng khung giờ trong ngày. Vào giờ cao điểm, xe sẽ hoạt động theo tuyến và các điểm dừng cố định như xe buýt thông thường. Trong giờ thấp điểm, hành khách có thể đăng ký chuyến đi qua ứng dụng và hệ thống sẽ điều phối xe theo nhu cầu, chỉ đón trả tại các điểm đã được đăng ký. Những hành khách có nhu cầu di chuyển tương đồng sẽ được gom lại tại điểm đón chung gần nhất để tối ưu hóa hành trình.
Phương tiện dự kiến sẽ sử dụng cho mô hình này là các xe có sức chứa nhỏ, phù hợp với việc lưu thông trên các tuyến đường hẹp và khu dân cư, đồng thời giúp giảm chi phí đầu tư cho các doanh nghiệp khai thác. Giá vé dự kiến sẽ tương đương với mức giá của xe buýt hiện tại.
Theo thông tin từ Sở Xây dựng, mặc dù mạng lưới xe buýt TP HCM đã bao phủ phần lớn hệ thống giao thông đô thị, nhưng khả năng tiếp cận của người dân vẫn còn hạn chế, đặc biệt tại các tuyến đường nhỏ, khu dân cư mới hoặc những khu vực xa trạm dừng. Hơn nữa, việc vận hành theo tuyến và lịch trình cố định chưa đáp ứng tốt nhu cầu đi lại linh hoạt của người dân.
Mô hình DRT được kỳ vọng sẽ hỗ trợ bổ sung cho mạng lưới xe buýt và metro hiện có, giúp rút ngắn quãng đường tiếp cận, mở rộng phạm vi phục vụ và thu hút thêm hành khách sử dụng phương tiện giao thông công cộng. Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa có quy định cụ thể cho loại hình này. Do đó, Sở Xây dựng đã kiến nghị thành phố báo cáo Chính phủ để được phép thí điểm tại một số khu vực.
Hiện nay, TP HCM có khoảng 180 tuyến xe buýt với hơn 2.400 phương tiện, phần lớn trong số đó có sức chứa từ 20 đến 60 chỗ. Với đặc thù này, mạng lưới xe buýt chủ yếu hoạt động trên các trục đường lớn, khiến nhiều người dân trong các khu dân cư hoặc hẻm nhỏ phải di chuyển xa mới có thể tiếp cận được điểm dừng.
Ngoài mô hình DRT, TP HCM cũng đang xem xét kế hoạch miễn vé xe buýt nhằm khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng. Đồng thời, thành phố cũng dự kiến tái cấu trúc mạng lưới, nghiên cứu làn đường ưu tiên, mở rộng kết nối với các địa phương lân cận và sân bay Long Thành, cũng như triển khai vé điện tử liên thông và chuyển đổi sang xe buýt điện.
Giang Anh
