Vào ngày 12 tháng 4, Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed đã chính thức khởi công xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh. Trước đó, vào tháng 12 năm 2025, VinSpeed đã ký kết Thỏa thuận Khung hợp tác với Công ty Siemens Mobility GmbH, thuộc Tập đoàn Siemens AG của Đức, để cung cấp tàu và các hệ thống liên quan cho dự án này cũng như cho tuyến Bến Thành – Cần Giờ.
Siemens Mobility dự kiến sẽ cung cấp cho VinSpeed đoàn tàu Velaro Novo, áp dụng công nghệ động lực phân tán EMU, đây là dòng tàu cao tốc tiên tiến nhất mà Siemens Mobility đã phát triển.
Trên thế giới hiện nay, có hai xu hướng công nghệ tàu cao tốc phổ biến, bao gồm công nghệ động lực tập trung, thường được áp dụng ở Pháp, Đức và Hàn Quốc, và công nghệ động lực phân tán được sử dụng ở Nhật Bản và Đài Loan. Trong những năm gần đây, Đức đã phát triển dòng tàu mới sử dụng công nghệ động lực phân tán, hiện đang được vận hành tại nhiều quốc gia như Tây Ban Nha, Anh, Bỉ và Thổ Nhĩ Kỳ.
Công nghệ động lực phân tán không sử dụng sự kéo tập trung ở hai đầu đoàn tàu mà phân bổ động cơ trên các toa xe. Điều này mang lại ưu điểm về trọng lượng nhẹ hơn cho đoàn tàu, giúp phù hợp với các đường hầm có diện tích hẹp so với công nghệ động lực tập trung. Hệ thống này cũng cho phép tàu có nhiều trục sức kéo, do đó gia tốc lớn hơn. Các đoàn tàu như Shinkansen, AGV, ICE3 và CRH đã áp dụng công nghệ này.
Phối cảnh ga Cổ Loa, đầu tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh. Ảnh: VinSpeed
Theo thông tin từ Siemens Mobility, đoàn tàu Velaro Novo được thiết kế với vận tốc tối đa 350 km/h. Thiết kế thân tàu rộng và hình dạng ống rỗng giúp tăng khả năng vận chuyển hành khách lên ít nhất 10% so với các thế hệ tàu trước, đồng thời nâng cao trải nghiệm của hành khách và tăng doanh thu cho mỗi chuyến đi.
Mức tiêu thụ điện của tàu Velaro Novo giảm khoảng 30% so với các thế hệ tàu cũ, giúp giảm phát thải và tiết kiệm chi phí vận hành. Đặc biệt, tàu có khả năng leo dốc vượt trội, phù hợp với điều kiện địa hình đồi núi tại Việt Nam, cũng như trong các khu vực đô thị và ven biển.
Tàu Novo sẽ sử dụng hệ thống tín hiệu ETCS cấp độ 2 kết hợp với công nghệ vận hành tự động ATO, giúp nâng cao mức độ an toàn, tối ưu hóa tiêu thụ năng lượng và cho phép tăng tần suất khai thác, đáp ứng nhu cầu vận hành trên tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh và Bến Thành – Cần Giờ trong tương lai.
Mô phỏng hướng tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh. Đồ họa: Hoàng Khánh
Ông Michael Peter, Tổng giám đốc Công ty Siemens Mobility, cho biết nền tảng của dòng tàu Velaro đã được bàn giao cho 10 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng cộng hơn 500 đoàn tàu. Mỗi ngày, các đoàn tàu này chạy tổng cộng một triệu km với kiểm chứng thực tế về độ an toàn. Mỗi đoàn tàu được phát triển hoàn toàn trên nền tảng số hóa, nhằm tối đa hóa hiệu quả năng lượng.
Ngoài việc triển khai dự án trọn gói với công nghệ hạ tầng đường sắt và đoàn tàu, Siemens Mobility cũng sẽ nghiên cứu việc phối hợp bảo trì cho đoàn tàu và chuyển giao công nghệ cho các dự án của VinSpeed, hướng tới mục tiêu nâng cao nội địa hóa.
Tại Đức, dòng tàu Velaro Novo đã được thử nghiệm trong đoàn tàu ICE-S, được trang bị hàng trăm cảm biến để thu thập dữ liệu thời gian thực, tạo nền tảng cho việc tối ưu hóa vận hành và bảo trì dựa trên tình trạng thực tế. Tàu có khả năng đạt vận tốc tối đa trên 350 km/h, từ đó nâng cao khả năng kết nối giữa các đô thị lớn.
Một con tàu tốc độ cao Velaro ở Tây Ban Nha. Ảnh: Siemens
Tại thị trường Mỹ, Siemens Mobility cũng đang phát triển dòng tàu American Pioneer 220, phiên bản dành riêng cho thị trường Mỹ của Velaro Novo, công nghệ mới nhất sẽ được cung cấp cho VinSpeed trong thời gian tới.
Tuyến đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh dài 120 km, với tốc độ thiết kế 350 km/h, riêng đoạn qua Hà Nội có tốc độ thiết kế 120 km/h. Trên tuyến sẽ có 5 nhà ga gồm: Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh, với Depot được đặt tại ga Hạ Long Xanh.
Dự kiến, tuyến đường sắt này sẽ hoàn thành vào năm 2028, giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Quảng Ninh từ 2-2,5 giờ xuống còn khoảng 23 phút.
