Câu chuyện xe bán tải bị xếp vào nhóm xe tải và chịu hạn chế lưu thông tại một số đô thị lớn như Hà Nội đang thu hút nhiều sự quan tâm. Trước những tranh luận này, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã chính thức làm rõ tiêu chí phân loại giữa ô tô con pickup và ô tô tải pickup, đồng thời đưa ra câu trả lời cụ thể về việc có được phép chuyển đổi loại xe hay không.
Theo đại diện Cục Đăng kiểm, việc phân loại xe bán tải không dựa vào một yếu tố duy nhất mà phải xét tổng hợp nhiều tiêu chí kỹ thuật. Trong đó, các yếu tố quan trọng bao gồm kết cấu phương tiện, tỷ lệ khối lượng hàng hóa so với khối lượng người được phép chở, cùng diện tích sàn thùng hàng. Đối với xe tải pickup, diện tích sàn thùng hàng phải đạt tối thiểu từ 1m² trở lên, được tính theo chiều dài và chiều rộng hữu ích của khoang chở hàng theo tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Bên cạnh đó, tỷ lệ giữa khối lượng hàng hóa chuyên chở và khối lượng người cũng là căn cứ quan trọng. Theo quy ước, mỗi người trên xe được tính trung bình 65kg, nhân với tổng số người được phép chở, bao gồm cả lái xe. Các tiêu chí này đã được xây dựng từ năm 2003 và liên tục cập nhật trong hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, hiện đang áp dụng theo Thông tư 53/2024.
Một điểm đáng chú ý là trong các văn bản pháp luật hiện hành không tồn tại khái niệm “xe bán tải”. Khi cấp giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, cơ quan đăng kiểm sẽ ghi rõ phương tiện thuộc loại ô tô con pickup hoặc ô tô tải pickup. Sự khác biệt giữa hai loại này thể hiện rõ ở chế độ quản lý. Cụ thể, ô tô tải pickup bị áp dụng niên hạn sử dụng tối đa 25 năm kể từ năm sản xuất, trong khi ô tô con pickup không bị giới hạn về niên hạn.
Khi cấp giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, cơ quan đăng kiểm sẽ ghi rõ loại phương tiện là ô tô tải pickup hoặc ô tô con pickup.
Do đó, để xác định phương tiện thuộc loại nào, người dân chỉ cần kiểm tra thông tin trên giấy chứng nhận xuất xưởng, giấy tờ nhập khẩu hoặc giấy chứng nhận kiểm định. Đây là căn cứ pháp lý rõ ràng và chính xác nhất để phân biệt xe chở người hay xe chở hàng.
Liên quan đến câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất hiện nay, Cục Đăng kiểm khẳng định không được phép chuyển đổi ô tô tải pickup sang ô tô con pickup. Theo quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, việc cải tạo xe từ loại khác thành xe chở người là hành vi bị nghiêm cấm, trừ các trường hợp phục vụ mục đích quốc phòng hoặc an ninh. Điều này đồng nghĩa với việc phương tiện đã được phân loại ngay từ đầu sẽ phải giữ nguyên trong suốt quá trình sử dụng.
Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng có thể “lách luật” bằng cách giảm tải trọng xuống dưới 950kg để tránh bị xếp vào nhóm xe tải. Tuy nhiên, cơ quan đăng kiểm khẳng định không tồn tại tiêu chí phân loại dựa trên ngưỡng tải trọng này. Việc phân loại vẫn dựa trên các yếu tố kỹ thuật cốt lõi như kết cấu xe, diện tích thùng hàng và tỷ lệ khối lượng hàng hóa so với người chở.
Thực tế, để một mẫu xe được phép lưu hành trên thị trường, nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu phải trải qua quy trình thử nghiệm, đánh giá và chứng nhận rất nghiêm ngặt. Vì vậy, không thể chỉ thay đổi thông số trên giấy tờ mà không có sự điều chỉnh thực tế về cấu trúc phương tiện.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, việc phân loại xe còn ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách thuế, chi phí lăn bánh và quy định lưu thông. Thông thường, ô tô con pickup có mức thuế cao hơn so với ô tô tải pickup, đồng thời không bị ràng buộc về niên hạn sử dụng. Đây cũng là lý do khiến nhiều người quan tâm đến việc chuyển đổi loại xe, dù điều này không được pháp luật cho phép.
Từ những quy định trên, người dân khi có nhu cầu mua xe bán tải cần tìm hiểu kỹ loại phương tiện ngay từ đầu để tránh những hiểu nhầm hoặc rủi ro pháp lý trong quá trình sử dụng.
