Trong những năm gần đây, quan điểm xử lý vi phạm giao thông tại Việt Nam đang có sự thay đổi rõ rệt theo hướng minh bạch và bình đẳng trước pháp luật. Thay vì chú ý đến màu biển số của phương tiện, lực lượng chức năng hiện tập trung vào hành vi vi phạm cụ thể. Điều này đồng nghĩa với việc khái niệm “biển xanh hay biển trắng” trong xử lý vi phạm dần không còn ý nghĩa như trước.
Theo đại diện lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT), mọi phương tiện khi tham gia giao thông đều phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật, bất kể thuộc sở hữu cá nhân, doanh nghiệp hay cơ quan nhà nước.
Trong thực tế nhiều năm trước, trên các tuyến đường thường tồn tại một tâm lý khá phổ biến: khi phát hiện vi phạm giao thông, không ít người có xu hướng chú ý đến màu biển số xe trước khi nghĩ đến việc xử lý.
Xe mang biển trắng – thường thuộc sở hữu cá nhân hoặc doanh nghiệp – thường bị kiểm tra và xử lý theo quy trình thông thường. Trong khi đó, các phương tiện mang biển xanh, gắn với cơ quan nhà nước, đôi khi tạo ra sự e dè nhất định trong quá trình xử lý.
Một số cán bộ CSGT từng chia sẻ rằng việc dừng xe hoặc kiểm tra phương tiện mang biển xanh trong một số tình huống có thể phức tạp hơn. Lý do là nhiều xe công vụ có thể đang thực hiện nhiệm vụ, hoặc cần xác minh rõ cơ quan quản lý cũng như mục đích sử dụng phương tiện.
Chính những yếu tố này từng khiến dư luận cho rằng có sự khác biệt nhất định giữa xe biển xanh và xe biển trắng khi xảy ra vi phạm giao thông.
Tài xế xe biển xanh bị lực lượng CSGT xử lý nghiêm.
Theo quy định hiện hành của pháp luật giao thông đường bộ, việc xử lý vi phạm được căn cứ vào hành vi cụ thể của người điều khiển phương tiện, chứ không phụ thuộc vào loại biển số.
Chỉ một số phương tiện đặc biệt khi đang thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp mới được hưởng quyền ưu tiên, như xe cứu thương, xe chữa cháy hoặc xe công an đang làm nhiệm vụ. Ngoài các trường hợp này, mọi phương tiện lưu thông trên đường đều phải chấp hành đầy đủ các quy định về tốc độ, tín hiệu đèn, làn đường và quy tắc dừng đỗ.
Trung tá Lê Duy Hiển, đại diện Phòng CSGT tỉnh Tuyên Quang, cho biết nguyên tắc xử lý hiện nay là mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý theo quy định, không phân biệt biển số xe.
Theo ông Hiển, trong trường hợp phương tiện mang biển xanh vi phạm các lỗi như vượt đèn đỏ, đi sai làn đường hoặc chạy quá tốc độ, lực lượng chức năng vẫn lập biên bản và xử phạt theo đúng quy định. Quy trình xử lý đôi khi cần thêm bước xác minh thông tin về cơ quan quản lý phương tiện hoặc người điều khiển, nhưng bản chất xử lý không có sự khác biệt so với các phương tiện khác.
Một trong những yếu tố quan trọng góp phần thay đổi cách thức xử lý vi phạm giao thông là sự phát triển của các hệ thống giám sát bằng công nghệ.
Hiện nay, nhiều địa phương đã triển khai hệ thống camera giao thông, kết hợp với cơ chế xử phạt nguội và cơ sở dữ liệu đăng ký phương tiện. Nhờ đó, các hành vi vi phạm có thể được ghi nhận tự động và xử lý dựa trên dữ liệu, giảm thiểu tối đa yếu tố chủ quan trong quá trình thực thi pháp luật.
Khi vi phạm được ghi lại qua hệ thống camera, phương tiện dù thuộc cá nhân hay cơ quan nhà nước đều được xác định và xử lý dựa trên thông tin đăng ký. Điều này giúp hạn chế tình trạng nể nang hoặc bỏ qua vi phạm như từng tồn tại trong nhận thức của một bộ phận xã hội.
Bên cạnh đó, việc tăng cường công khai thông tin vi phạm giao thông và siết chặt quản lý phương tiện công vụ cũng khiến các cơ quan nhà nước chú trọng hơn đến kỷ luật trong việc sử dụng xe công.
Theo nhiều chuyên gia về chính sách giao thông đô thị, việc xóa bỏ tâm lý phân biệt biển số là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng văn hóa pháp luật và nâng cao kỷ cương giao thông.
Các chuyên gia cho rằng nếu xã hội tồn tại cảm nhận về sự khác biệt trong xử lý vi phạm giữa các loại phương tiện, niềm tin của người dân vào tính công bằng của pháp luật sẽ bị ảnh hưởng. Ngược lại, khi mọi phương tiện đều được xử lý như nhau, đó chính là nền tảng để xây dựng một môi trường giao thông minh bạch và công bằng.
Trong bối cảnh giao thông đô thị ngày càng phức tạp, việc bảo đảm tính bình đẳng trong thực thi pháp luật không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội.
Khi người dân chứng kiến cả phương tiện cá nhân lẫn xe công đều bị xử lý nếu vi phạm, thông điệp về sự bình đẳng trước pháp luật sẽ trở nên rõ ràng hơn. Khi đó, trên đường phố sẽ không còn câu chuyện “biển xanh hay biển trắng”, mà chỉ còn một nguyên tắc chung: mọi phương tiện đều phải tuân thủ luật giao thông.
